Αντισημιτισμός: Ιταλία

Η εβραϊκή ζωή στην Ιταλία προηγείται εδώ και πολύ καιρό του σύγχρονου έθνους. Καθώς ο Χριστιανισμός απέκτησε πολιτική δύναμη, η εκκλησιαστική διδασκαλία απεικόνιζε τους Εβραίους ως συλλογικά ένοχους ή πνευματικά κατώτερους.

Εξερεύνηση: Ιταλία

Δημοσιεύτηκε από το WTJΕνημέρωση έκδοσης

Μια ρωμαϊκή κοινότητα μετατρέπεται σε θρησκευτικό ξένο

Η εβραϊκή ζωή στην Ιταλία προηγείται εδώ και πολύ καιρό του σύγχρονου έθνους. Καθώς ο Χριστιανισμός απέκτησε πολιτική δύναμη, η εκκλησιαστική διδασκαλία απεικόνιζε τους Εβραίους ως συλλογικά ένοχους ή πνευματικά κατώτερους. Στα παπικά εδάφη, αυτή η ιεραρχία έγινε περιορισμός στην κατοικία και την εργασία. Άλλοι Ιταλοί ηγεμόνες έκαναν διαφορετικές επιλογές. Τα τείχη του γκέτο αργότερα έδωσαν στον αποκλεισμό φυσική μορφή. Η χειραφέτηση αφαίρεσε αυτά τα εμπόδια, αλλά οι φυλετικοί νόμοι του Μουσολίνι του 1938 επέβαλαν μια νέα δοκιμασία βασισμένη στην καταγωγή.

Αρχαία Ρώμη-Παπικοί αιώνες

Θρησκευτική ιεραρχία · Ο γείτονας που προηγείται του έθνους

Οι Εβραίοι της Ιταλίας ήταν ήδη στο σπίτι τους όταν οι θρησκευτικές αρχές άρχισαν να περιορίζουν τη θέση τους.

Μια μακροχρόνια εδραιωμένη κοινότητα

Οι Εβραίοι ζούσαν στη Ρώμη αιώνες πριν η Ιταλία γίνει ενιαίο κράτος. Με τον καιρό ανέπτυξαν ξεχωριστές θρησκευτικές παραδόσεις και κοινοτικούς θεσμούς. Ο ισχυρισμός ότι οι Εβραίοι ήταν εγγενώς ξένοι συσκότισε αυτή την τοπική ιστορία. Η θέση τους άλλαξε με τη θρησκευτική και πολιτική εξουσία, παρά με τη διάρκεια της διαμονής τους.

Μια κατηγορία που μεταδίδεται

Η χριστιανική διδασκαλία συχνά ανέθεσε στους Εβραίους τη συλλογική ευθύνη για το θάνατο του Ιησού. Ένας ισχυρισμός για την ιερή ιστορία θα μπορούσε να γίνει καχυποψία προς τους ζωντανούς γείτονες. Μετέτρεψε μια συνηθισμένη θρησκευτική μειονότητα σε σύμβολο αδικίας και βοήθησε να δικαιολογηθεί η αντιμετώπιση των μελών της ως κατώτερων.

Διαφορετικοί ηγεμόνες, διαφορετικές πόρτες

Η χερσόνησος ήταν χωρισμένη σε ηγεμόνες με διαφορετικά συμφέροντα και πολιτικές. Η εβραϊκή κατοικία και επαγγέλματα θα μπορούσαν να επιτραπούν σε μια δικαιοδοσία και να περιοριστούν σε μια άλλη. Αυτό το συνονθύλευμα είχε σημασία: ο αποκλεισμός επιβάλλονταν μέσω αναγνωρίσιμων νόμων και αρχών, αντί μιας στάσης που μοιράζεται κάθε Ιταλός.

1516–1870

Τοίχοι του γκέτο · Μια πόλη χρειάζεται τους γείτονές της και μετά τους κλειδώνει

Η Βενετία και η παπική Ρώμη περιόρισαν τους Εβραίους κατοίκους ενώ βασίζονταν στο έργο τους.

Βενετία, 1516

Η Βενετία διέταξε τους Εβραίους να κατοικούν σε μια καθορισμένη περιοχή το 1516. Οι Πύλες έλεγχαν την κίνηση, ειδικά τη νύχτα. Η πόλη δέχθηκε μια κοινότητα αλλά επέβαλε διαχωρισμό σε αυτήν. Η γειτονιά που έδωσε στη λέξη γκέτο την ευρύτερη σημασία της ήταν ταυτόχρονα τόπος εβραϊκής ζωής και όργανο περιορισμού.

Ρώμη, 1555

Ο Πάπας Παύλος Δ' ίδρυσε το γκέτο της Ρώμης το 1555. Η παπική πολιτική περιόριζε την εβραϊκή κατοικία και την οικονομική δραστηριότητα. Η θρησκευτική ιεραρχία απέκτησε μια καθημερινή γεωγραφία: πού μπορούσε να ζήσει μια οικογένεια και πώς τα μέλη της μπορούσαν να κερδίζουν τα προς το ζην. Οι Ρωμαίοι Εβραίοι παρέμειναν μέρος της πόλης με κανόνες που αρνούνταν την ίση συμμετοχή.

Ο τοίχος δεν είναι όλη η ζωή

Πίσω από τα επιβαλλόμενα όρια, οι Εβραίοι διατήρησαν τη λατρεία, τη μάθηση και την οικογενειακή ζωή. Η ύπαρξη αυτών των κοινοτήτων δεν πρέπει να μετατρέπει τον εγκλεισμό σε μια γραφική παράδοση. Το αναγκαστικό γκέτο της Ρώμης έληξε το 1870, όταν η ενσωμάτωση της πόλης στο ιταλικό βασίλειο εκτόπισε την παπική πολιτική εξουσία.

19ος αιώνας–1938

Χειραφέτηση & ανατροπή · Η υπηκοότητα ανοίγει μια πόρτα που κλείνει ο φασισμός

Η ενοποίηση διεύρυνε τα δικαιώματα· το φασιστικό καθεστώς αποφάσισε αργότερα ότι η εβραϊκή καταγωγή υπερίσχυε αυτών των δικαιωμάτων.

Ισότιμοι πολίτες στο βασίλειο

Η ιταλική ενοποίηση επέκτεινε τη χειραφέτηση καθώς εδάφη προσχωρούσαν στο νέο βασίλειο. Οι Εβραίοι συμμετείχαν πληρέστερα σε επαγγελματική και δημόσια ζωή. Στη Ρώμη, το 1870 τελείωσε η υποχρεωτική κατοικία στο γκέτο. Καταργήθηκαν νομικές ανισότητες που εξαρτούσαν την ένταξη από τη θρησκεία.

Η συμμετοχή δεν μπορεί να αγοράσει ασφάλεια

Οι Ιταλοί Εβραίοι είχαν ποικίλες πολιτικές απόψεις και μερικοί υποστήριξαν τον φασισμό πριν από τη ρητά αντισημιτική στροφή του. Ούτε η πατριωτική υπηρεσία ούτε η προηγούμενη πίστη τους προστάτευσαν όταν το καθεστώς υιοθέτησε τον φυλετικό αποκλεισμό. Ο αντισημιτισμός έκρινε τους ανθρώπους μέσω μιας επιβεβλημένης ομαδικής ταυτότητας, καθιστώντας την ατομική συμπεριφορά άσχετη.

Η ανατροπή του 1938

Η κυβέρνηση του Μουσολίνι εισήγαγε αντιεβραϊκούς φυλετικούς νόμους το 1938. Οι Εβραίοι αποκλείστηκαν από τα σχολεία και τη δημόσια απασχόληση και υπόκεινταν σε άλλους περιορισμούς. Η Ιταλία δεν είχε ακόμη καταληφθεί από τη Γερμανία. Το δικό της καθεστώς πήρε την απόφαση να μεταφράσει τη φυλετική προκατάληψη σε εφαρμόσιμη εθνική πολιτική.

1938–1945

Διώξεις & εκτοπίσεις · Η απαγόρευση της τάξης γίνεται απειλή για τη ζωή

Ο ιταλικός αποκλεισμός και αργότερα η γερμανική κατοχή ήταν ξεχωριστά στάδια μιας κλιμακούμενης δίωξης.

Η καταγωγή αντικαθιστά το άτομο

Οι νόμοι του 1938 καθόριζαν βάσει καταγωγής ποιοι θεωρούνταν Εβραίοι και περιόριζαν την εκπαίδευση, την εργασία και τον γάμο. Παιδιά μπορούσαν να χάσουν τη θέση τους στο σχολείο λόγω των γονιών τους. Οι κανόνες παρουσίαζαν επινοημένες φυλετικές κατηγορίες ως επίσημα δεδομένα και στη συνέχεια τις χρησιμοποιούσαν για να αποφασίσουν ποιανού η καθημερινή ζωή μπορούσε να συνεχιστεί.

Η κατοχή αλλάζει τον κίνδυνο

Αφού η Γερμανία κατέλαβε μεγάλο μέρος της Ιταλίας το 1943, οι Εβραίοι αντιμετώπισαν συλλήψεις και απελάσεις σε κέντρα δολοφονίας. Συμμετείχαν γερμανικές δυνάμεις και συνεργάτες Ιταλών φασιστών. Τα προηγούμενα χρόνια της νομικής δίωξης και ο μεταγενέστερος μηχανισμός δολοφονίας συνδέθηκαν, αλλά δεν ήταν η ίδια πολιτική υπό τις ίδιες συνθήκες.

Η διακοπτόμενη ζωή του Mario Finzi

Ο Mario Finzi, ένας νεαρός Ιταλοεβραίος δικηγόρος και μουσικός, έχασε τη νομική του καριέρα σύμφωνα με τους φυλετικούς νόμους. Αργότερα βοήθησε Εβραίους πρόσφυγες προτού συλληφθεί και απελαθεί στο Άουσβιτς, όπου και πέθανε. Η ζωή του συνδέει έναν κανόνα αποκλεισμού με τις επιλογές και τις απώλειες ενός αναγνωρίσιμου ατόμου.

2023–σήμερα

7 Οκτωβρίου και σήμερα · 7 Οκτωβρίου και σήμερα

Στην έξαρση του αντισημιτισμού μετά τις 7 Οκτωβρίου, η καθολική, φασιστική και κομμουνιστική κληρονομιά της Ιταλίας συναντά την ισλαμιστική κινητοποίηση.

Οι παλιές κατηγορίες δεν εξαφανίζονται

Οι Εβραίοι της Ιταλίας ζούσαν πίσω από τα τείχη του παπικού γκέτο και υπό τη διδασκαλία που κατηγορούσε τους Εβραίους συλλογικά για το θάνατο του Ιησού. Η Καθολική Εκκλησία απέρριψε αυτή τη συλλογική ευθύνη το 1965, αλλά μια επίσημη αποκήρυξη δεν μπορούσε να σβήσει αμέσως αιώνες πολιτιστικής καχυποψίας.

Ο φασισμός προσέφερε μια διαφορετική κατηγορία: οι Εβραίοι ως φυλετικός κίνδυνος για το έθνος. Οι νόμοι του Μουσολίνι του 1938 το μετέτρεψαν σε αποκλεισμό από την εργασία και τη δημόσια ζωή. Πριν από τις 7 Οκτωβρίου, οι ερευνητές του BOND εξακολουθούσαν να ανακαλύπτουν τον νεοφασιστικό αντισημιτισμό μαζί με τη συνωμοσιολογία περί εβραϊκής εξουσίας. Αυτές οι κληρονομιές έκαναν διαθέσιμες εικόνες του επικίνδυνου ή κρυφά ισχυρού Εβραίου πολύ μετά την αλλαγή των θεσμών που τις επέβαλαν για πρώτη φορά.

Όταν συναντώνται κομμουνιστικοί και ισλαμιστικοί πολιτικοί σκοποί

Μέρη της κομμουνιστικής αριστεράς της Ιταλίας βλέπουν το Ισραήλ ως βραχίονα της αμερικανικής ισχύος. Η Χαμάς μπορεί τότε να γίνει αντίσταση ενάντια σε έναν κοινό εχθρό. Η συμβολή του Giovanni Giacalone στην έκθεση του CDEC για το 2025 περιγράφει ισλαμιστές υποστηρικτές και παλαιστινιακές οργανώσεις που διαδηλώνουν μαζί με το CARC, το NPCI και το Rete dei Comunisti: έμπρακτη συνεργασία αριστερών και ισλαμιστικών ομάδων («κόκκινων-πράσινων»).

Το CDEC καταγράφει επίσης κατηγορίες εναντίον Εβραίων, μεταξύ τους επιζώντων του Ολοκαυτώματος, που παρουσιάστηκαν ως σιωνιστές συνένοχοι σε γενοκτονία. Η κατηγορία απαιτούσε από τους Εβραίους να λογοδοτήσουν ως Εβραίοι. Εικόνες Εβραίων ως αιμοδιψών δολοφόνων παιδιών αναβίωναν την παλιά συκοφαντία του αίματος· αντίστοιχα, οι ακροδεξιές θεωρίες συνωμοσίας μπορούσαν να αντικαταστήσουν τη λέξη «Εβραίος» με τη λέξη «σιωνιστής», διατηρώντας τον φανταστικό κρυφό ελεγκτή. Η κριτική σε μια κυβέρνηση είναι θεμιτή. Η επιλεκτική προσοχή μπορεί να θέσει ζήτημα δύο μέτρων και δύο σταθμών· η συλλογική απόδοση ενοχής, η δαιμονοποίηση και η απαίτηση να αποδεικνύουν οι Εβραίοι την πολιτική τους αθωότητα αποκαλύπτουν την παλιά προκατάληψη.

Παλιό μίσος, νέα βία

Μετά τις 7 Οκτωβρίου, ερευνητές του CDEC περιέγραψαν απότομη αύξηση περιστατικών. Η σύγκρουση έδωσε κοινό επίκεντρο σε παλιότερα καθολικά και φασιστικά στερεότυπα, εχθρικές αφηγήσεις της ριζοσπαστικής αριστεράς και ισλαμιστική εχθρότητα. Η διάδοσή τους μπορούσε να αλληλοενισχύεται χωρίς όλοι οι δρώντες να ανήκουν σε μία οργάνωση.

Η μετανάστευση είναι μέρος του σύγχρονου σκηνικού, αλλά οι πρόσφατες αφίξεις δεν είναι όλη η ιστορία. Σε δώδεκα από τις δεκαοκτώ περιπτώσεις επίθεσης το 2025, το CDEC περιέγραψε τους δράστες ως Βορειοαφρικανούς, Μουσουλμάνους και/ή Ιταλούς δεύτερης γενιάς. Πρόκειται για επικαλυπτόμενες περιγραφές συγκεκριμένων περιπτώσεων. Μαζί με τις παραπάνω κινητοποιήσεις, δείχνουν πώς οι τοπικές κληρονομιές και η διεθνική εχθρότητα φτάνουν στους Ιταλούς Εβραίους, όλο και περισσότερο μέσω σωματικών επιθέσεων, καθώς και αποκλεισμού και κακοποίησης.